Kamikaze, opgericht door de 42-jarige Non Kanzumba-Beya, is een educatieve theatergroep en behandelt onderwerpen als verkiezingen, mensenrechten, tolerantie en samenleven. De vrijwillige acteurs van Kamikaze, waarvan de meeste nog studeren, houden hun voorstellingen op scholen, universiteiten, pleinen en veldjes.
In opmars naar de verkiezingen van afgelopen juli probeerde de groep de veelal ongeletterde bevolking via zang en dans voor te bereiden om te stemmen. De groep heeft geen geld voor kostuums en rekwisieten.
Stok maakte de foto's voor de organisatie CMC Mensen met een Missie. Kamikaze is een van de projecten die door CMC gesteund wordt.
CMC Mensen met een Missie is de katholieke missionaire ontwikkelingsorganisatie van Nederland. CMC werkt vanuit de traditie van de Nederlandse missionarissen aan een wereld gebaseerd op gerechtigheid en vrede.

Vijf Vragen aan...Jan-Joseph Stok

Jan-Joseph Stok (28) is een Nederlandse fotograaf die voornamelijk reportages maakt over Afrikaanse onderwerpen. Dit jaar won hij met foto"s uit Oeganda, Mali en Senegal de Canonprijs, de jaarlijkse onderscheiding van de jury van de Zilveren Camera voor de beste jonge fotograaf. Onlangs maakte hij foto"s in de Democratische Republiek Congo van theatergroep Kamikaze. Zie de volledige serie bovenaan deze pagina.

Wat heb jij met Afrika?

'Toen ik 16 was heb ik een half jaar op Mauritius (eiland vlakbij Madagaskar) gewoond als onderdeel van een uitwisselingsproject. Ik kwam in een arm gezin terecht waarvan de dochter naar het rijke westen vertrok om bij mijn ouders te wonen. Deze periode heeft mijn visie op het leven veranderd en ben ik als het ware verliefd geworden op het continent. Of laat ik het zo zeggen: sindsdien heb ik het gevoel dat ik steeds naar Afrika terugmoet."

Welke Afrikaanse landen heb je sindsdien bezocht en waar bewaar je de beste herinneringen aan?

'Ik ben in Senegal, Mali, Ethiopië, Oeganda, Zuid-Soedan en Congo geweest, maar ik kan niet één favoriete plek of herinnering noemen omdat voor mij Afrika op een bepaalde manier overal hetzelfde is. De Europese koloniale machten hebben Afrika opgedeeld maar de 'African Spirit" en gastvrijheid is overal gelijk. Voordat ik laatst naar Congo vertrok, werd ik in Nederland door veel mensen gewaarschuwd dat het erg gevaarlijk zou zijn, maar ook daar werd ik met open armen ontvangen. Het mooie is dat als je bevriend raakt met iemand, je snel wordt geaccepteerd door zijn of haar familie en vrienden. Doordat de mensen zich zo open opstellen kan ik mooie foto"s maken. In elk Afrikaanse stad en straat zie ik verhalen die ik via mijn foto"s aan de wereld wil laten zien. Het enige deel van Afrika waar ik me niet op mijn gemak voelde, was het zuiden van Ethiopië wat erg Islamitisch is. Daar werd ik op straat uitgescholden omdat ze dachten dat ik een Amerikaan was."

Wat heeft de meeste indruk op je gemaakt tijdens deze reizen?

'Toen ik in Congo was voor de reportage over het straattheater, had ik nog een paar dagen vrij en toen heb ik het 'Hopital de la rive" bezocht, een ziekenhuis voor leprapatiënten. Tijdens mijn reizen door India en Kosovo heb ik veel narigheid gezien, maar dit sloeg werkelijk alles. Leprapatiënten worden in Congo totaal genegeerd. Er is geen budget en alles is verouderd. De roest zit op de operatiegereedschappen omdat het al zolang niet meer is aangeraakt! Moeders liggen met twee kinderen in een bed te verhongeren in een kamertje van twee bij twee. Een aantal jaar geleden is de paus hier langs geweest tijdens zijn rondreis door Afrika, maar sindsdien is er helemaal niets meer aan deze kliniek gedaan."

In de fotoserie zien we acteurs van theatergroep Kamikaze. Vertel eens iets over hun werkwijze?

'Deze groep bestaat uit studenten uit de hoofdstad Kinshasa. In hun overtuiging om het land te verbeteren geven zij gratis theatervoorstellingen. Tijdens deze optredens behandelen ze actuele thema"s op een manier die hun doelgroep aanspreekt. Rond de verkiezingen die onlangs werden gehouden ging het over democratie, maar ook 'gender issues", AIDS, de waanzin van oorlog en de importantie van lezen en schrijven wordt besproken. In Congo is 80% van de bevolking analfabeet en hierdoor zijn veel mensen niet op de hoogte van hun mogelijkheden. De toneelgroep doet veel voorstellingen in Kinshasa, maar eens in de twee maanden trekken ze het land in om de mensen daar in te lichten over de thema"s die zij belangrijk vinden. Straattheater is daar een goede vorm voor omdat ze op die manier tot veel mensen doordringen."

Wat wil je met je foto"s bereiken?

Jarenlang heb ik me als activist ingezet voor anti-globalisme- en anti-oorlogs-organisaties. Maar ik begon me steeds meer te beseffen dat ik met mijn fotografie meer mensen wakker kan schudden dan door mee te lopen met een demonstratie. Mijn levensvisie is dat je in alles wat je doet ook moet proberen iets voor anderen te betekenen. Door mijn werk goed te doen en mooie foto"s te maken hoop ik de mensen in het zuiden een beetje te helpen. Ook al is het maar een kleine bijdrage, zo probeer ik mijn steentje bij te dragen."