Dat je na een ongeluk of een andere acute kwaal op de eerste hulp beland, is voor ons vanzelfsprekend. In Ethiopië gaat dit sprookje niet op. Arts Nure Adem onderkende het probleem en maakte van ER zijn levensmissie. “Iedereen heeft recht op eerste hulp.”

Drie jaar geleden velde een acute vorm van tyfus de familie van Nure Adem. Een ziekte die makkelijk te behandelen is, als je er op tijd bij bent. Zijn broer en vader hadden geluk, voor zijn twee zussen en moeder kwam de hulp te laat. Deze gebeurtenis tekende het leven van Adem. Op dat moment was hij nog een doorsnee geneeskundestudent in Jimma, hard op weg om een verdienstelijk internist te worden. Twee jaar geleden brak hij zijn opleiding af, om zich volledig op emergency medicine te storten.

Het was een gastlezing van professor Campbell Macfarlane, waardoor hij het licht zag. Tijdens zijn opleiding was hem al opgevallen wat voor hiaat er in het curriculum van de toekomstige Ethiopische doktoren zat: over eerste hulp wordt domweg niet onderwezen.
Hij zocht contact met de Canadees en bouwde sinds die tijd zijn netwerk in binnen- en buitenland steeds verder op.

Onnodige slachtoffers

Terwijl hulporganisaties en overheidsinstellingen hun mond vol hebben met HIV-preventie, eisen eenvoudige incidenten in Ethiopië iedere dag vele onnodige slachtoffers: verkeersongelukken, simpele infecties, hartaanvallen. Acute hulp ontbreekt, of voldoet bij lange na niet.
“Ambulancepersoneel, verkeerspolitie en brandweerpersoneel zijn zelden getraind om noodzakelijke hulp te kunnen bieden, legt Adem uit. Bovendien brengen ze de slachtoffers naar het ziekenhuis zonder enige informatie over toedracht en omstandigheden, waardoor men daar maar moet raden wat er gebeurd is.”

Emergency Rooms ontbreken, patiënten worden standaard eerst ingedeeld op afdeling voor er serieus naar hen gekeken wordt. Funest, wanneer het gaat om situaties waarbij elke minuut telt.

Pijn in het hart

De modernisering van de maatschappij creëert nieuwe problemen. Door het veranderende eet- en leefpatroon komen hartaanvallen en herseninfarcts steeds vaker voor. Met pijn in het hart vertelt Adem over gevallen waarbij de patiënt in de gang in elkaar zakte, terwijl twee deuren verderop de arts de tumor van de persoon voorin de rij aan het analyseren was. “Terwijl alleen wat bloedverdunners genoeg geweest zouden zijn.”

Harde cijfers over al deze schrijnende gevallen ontbreken. “Onderzoek is dan ook één van de eerste dingen die we nodig hebben,” benadrukt Adem. “Om beleidsmakers te overtuigen moet ik met harde cijfers komen.” Adem zou het liefst in de komende jaren vele buitenlandse studenten verwelkomen, die met hun kennis en vaardigheden het proces een impuls kunnen geven.

Simpele ingrepen

Adem heeft niet alleen maatschappelijke argumenten om zijn missie kracht bij te zetten. “De economische belangen zijn groot. Het komt regelmatig voor dat belangrijke zakenmensen of professoren onnodig overlijden aan een hartaanval, terwijl een paar simpele ingrepen destructieve gevolgen kunnen voorkomen.”
Veel bedrijven weigeren zich in dit land te vestigen, zolang ze de gezondheid van hun werknemers niet tot op een bepaalde hoogte kunnen garanderen. Toeristen die in hun reisgids lezen over hun lot in geval het noodlot hen treft, denken nog een keer goed na over hun vakantie.
Draagvlak genoeg, maar Nure beseft dat hij aan het begin staat van een gigantische operatie. Over zes weken vertrekt hij naar Schotland en Zuid-Afrika, om getraind te worden. Daarna wil hij zijn kennis zoveel mogelijk verspreiden, meer mensen infecteren met zijn ideaal.
Meer aandacht voor eerste hulp onder artsen is één van zijn prioriteiten. Voorlichting naar het grote publiek is een tweede: motorrijders dragen zelden een helm, autogordels lijken voor de sier aangebracht en bijna niemand weet hoe te handelen bij een ongeluk.

Superkrachten

Adem lijkt over superkrachten te moeten beschikken om voor elkaar te krijgen wat hij in zijn hoofd heeft. Toch is hij optimistisch over de toekomst: “De universiteit, verschillende organisaties uit binnen- en buitenland en niet te vergeten de overheid steunen mijn plannen. Het is nu een kwestie van mankracht om dit alles in de komende jaren op de rails te krijgen. En ik rust niet voor het zover is.”