De gewelddadige rellen na de Keniase presidentsverkiezingen van 27 december 2007 resulteerden onder meer in een catastrofale dip in het toerisme naar dit Oost-Afrikaanse land. Sinds die lelijke periode had er ik zelf nog wel enkele reizen gemaakt – denk maar aan die bizarre tocht over de Shifta Road van december jongstleden – maar tot een begeleiding van een trip per truck langsheen mijn door de jaren heen opgebouwde contacten was het sinds die zwarte decembermaand niet meer gekomen. Ik was dan ook erg benieuwd naar de stand van zaken bij mijn vrienden en hun families op onze klassieke Kenia route toen ik op 10 februari voor het eerst weer met een truck vol Nederlandse safarigangers Nairobi verliet. De familie die me het nauwst aan het hart ligt en met wie ik het laatste decennium een erg goede band heb opgebouwd is die van Francis Kilplagat in Iten bij Eldoret. Ik wist dat deze regio het tijdens de verkiezingsrellen zwaar te verduren heeft gehad. Daarom was ik dubbel verheugd maar toch ook een beetje ongerust toen we op 15 februari de erf van hun boerderij in de Kerio heuvels opreden.

Medailles

Het plaatsje Iten verdient haar plaats op de wereldkaart vooral vanwege het trainingscentrum voor lange afstandslopers van de Keniase kampioene Lorna Kiplagat. Het zijn de Kalenjin uit dit hoog gelegen gebied die tijdens internationale meetings telkens weer de eerste plaatsen delen met hun Ethiopische sportbroeders en de rest van de wereld ver achter zich laten. De Kiplagats die wij hier bezoeken zijn geen hardlopers maar mochten in de loop der jaren toch medailles in ontvangst nemen. Vader Francis werd in de jaren zeventig door de toenmalige president Moi het podium opgeroepen om gehuldigd te worden als meest innovatieve, kleinschalige landbouwer van Kenia. Dit trok de aandacht van de Europese Gemeenschap en hij werd prompt uitgenodigd in België en Denemarken voor een toer langsheen Europese landbouwbedrijven. Zijn reis werd een mijlpaal in de geschiedenis van de familie. De in Europa opgedane kennis paste Francis onmiddellijk toe in zijn bescheiden bedrijfje en het succes liet niet lang op zich wachten. Enthousiast als hij was, nodigde Francis boeren uit de omgeving uit om zijn nieuwe initiatieven te bestuderen en over te nemen. Zijn zoontje Emanuel kroop over het erf en keek er naar. Hij vond het vooral erg stoer dat papa met een vliegtuig was meegevlogen.

Vliegen

Emanuel, ondertussen zelf een kleinschalige landbouwer van vooraan in de dertig, vliegt me om de hals als ik de truck uitstap. Uitbundig verwelkomt hij mijn gasten. “Long time no see, Frankie”, kraait hij enthousiast, “where have you been?” Mijn eerder vermelde ongerustheid was duidelijk overbodig. Het ging nog steeds goed met de familie Kiplagat. “Weet je wat?”, vraagt hij me geheimzinnig, “ik heb gevlogen. Een boerenfamilie uit Nederland had me uitgenodigd hen te bezoeken. In juni vorig jaar ben ik er geweest. Ik heb boerderijen bezocht, melkfabrieken, zelfs een rondleiding in de Grolsch brouwerij mocht ik meemaken. Uiteraard vergezeld van de nodige biertjes”, voegt hij er schalks aan toe. Ik herinnerde me dat Emanuel ooit voor het boerenbestaan gekozen had omdat het zijn vader de kans gegeven had te vliegen. Als ik boer wordt zal ik ook vliegen, was zijn motivatie. Zijn wens was bij deze uitgekomen.

Boer zoekt grond

Om zijn jongensdroom waar te maken schreef de jonge Emanuel zich in bij een landbouw middelbare school. Na zijn studies vroeg hij zijn vader een stukje land om op te experimenteren. Het eerste probleem waar hij voor kwam te staan was water. Hij droeg het te voet van een hoger gelegen bron tot op zijn akker. In de droge tijd was dit echter niet voldoende en alles ging dood. Tijdens de regens oogstte hij af en toe een bescheiden succes. Emanuel werd monopolist. Hij specialiseerde in één specifiek gewas dat niemand anders teelde. Hierdoor kon hij verkopen zonder eindeloos te onderhandelen en een behoorlijke winst opstrijken. Nadat hij enkele jaren geëxperimenteerd had op zijn vaders land kocht hij zijn eerste eigen stuk. Omdat de grond als waardeloos werd aanzien vanwege de talloze onverplaatsbare rotsblokken kon Emanuel het land krijgen voor een prikje. Hij viel de onbeweegbare keien aan met een eigen bedacht geheim wapen. In de spleten van de stenen liet hij olie vloeien en een groot vuur werd er omheen aangelegd. De rotsblokken barstten één na één in tientallen stukken. Na een paar weken zwoegen was zijn goedkoop stukje land klaar voor bemesting en irrigatie. Water tapte hij af van een waterval en leidde het via een stelsel van pijpen tot op zijn akker.

Experimenteren

Zijn eerste werk werd zijn pensioenplan. Eerder had hij gemerkt dat een goed onderhouden avocadoboom ongeveer tweeduizend vruchten per jaar oplevert. Hij plantte er vijftig. “Vanaf dat deze jonge stekjes volwassen zijn, zullen ze veertig jaar lang, honderdduizend vruchten per jaar voortbrengen. Als ik oud en stram ben en geen zwaar werk meer aankan, hoef ik ze enkel te plukken en ermee naar de markt rijden”, verkondigt Emanuel. Hij vervolgde zijn agrarisch experiment met sinaasappelen en mango’s. Het werd een opeenvolging van trial and error. Zijn mango’s mislukten maar met de citrusvruchten liep het goed af. Emanuel experimenteerde met kidney bonen, witte kool, maïs, uien, bloemkool, bananen en zonnebloemen. Hij testte verschillende technieken en meststoffen uit en vond zo de ideale werkwijzen. Hij plantte de in de omgeving onbekende paprika en deelde de opbrengst gratis uit. Op die manier leerde hij zijn buren de frisse smaak van paprika kennen en werd weldra de enige leverancier. Nu weliswaar tegen betaling. De jonge boer stak zijn neus weer in de boeken en leerde hoe hij bijenkorven moest maken. Al snel optimaliseerde hij de techniek en maakte er bijenvriendelijke korven van. Op deze manier vernielde hij de raten niet tijdens het honing ophalen. Ondertussen hangen er honderd korven in de lager gelegen mangogaard van zijn vader.

Workshops

Net als zijn vader voorheen, deelt ook Emanuel zijn kennis met andere kleine boeren. Samen met enkele collega’s geeft hij een landbouwmagazine uit. Naast gespecialiseerde artikels die ze overnemen uit andere uitgaven, publiceren ze er een stripverhaal in waardoor ze ook de analfabete boer van duizend en één handige tips kunnen voorzien. “Het tijdschrift is echter niet genoeg om de boeren te bereiken”, zegt Emanuel, “ik ben nu aan de bouw van een seminarielokaal met slaapkamers bezig opdat we hier op mijn boerderij meerdaagse workshops kunnen geven. Er komt ook een keuken met eetzaal aan. Zo creëer ik naast een generatie slimme boeren ook een markt voor mijn eigen producten”, glimlacht hij.

Opdracht volbracht

Emanuel nodigt mij en mijn groep uit bij hem thuis. Hij laat ons de plantsoentjes van fris gras en weelderige bloemen zien. “Levenskwaliteit is belangrijk”, meent hij, “als ik na een harde werkdag op mijn land wil uitrusten vlei ik me hier in het gras en geniet van de kleurenpracht.” Ook in zijn woning valt zijn inventiviteit op. “Zonnepanelen zorgen voor stroom voor mijn televisie met DVD”, verklaart hij trots. Met gefronste wenkbrauwen vervolgt hij: “Ik wil niet dat mijn vrouw een slaaf wordt die elke dag water gaat halen en het op de kolen moet verhitten opdat ik me kan wassen. Daarom heb ik een buizensysteem aangelegd door de boerderij en het bescheiden woonhuisje. Water wordt verhit door de oven in de keuken en de pijpen zorgen ervoor dat het op verschillende punten kan worden afgetapt.” Uiteindelijk laat hij zien waarvoor hij ons het huisje heeft binnengetroond. Uit een zelfgemaakt hangkastje tovert Emanuel een prachtig gebonden fotoboek tevoorschijn. ‘Emanuel in Holland’ prijkt in mooie letters op de kaft. Trots toont hij de foto’s waarop hij gekleed in een blauwe boerenkiel koeien melkt, heggen snoeit en materieel uitprobeert maar ook Oranje aanmoedigt voor de teevee of bier proeft bij Grolsch. Als laatste toont hij de foto’s van het KLM toestel waarmee hij gevlogen is. Mission accomplished. Emanuel grinnikt, ik krijg tranen in mijn ogen. Politieke problemen en verkiezingsrellen hebben duidelijk geen invloed gehad op deze superboer.

Veel meer Afrika waar dit vandaan kwam, lees en bekijk je op: http://www.frankfocus.com