Sector: ICT en Media, Onderwijs

De Stichting Butterfly-Works is een innovatieve do-tank. Haar doelstelling is het ontwikkelen en uitvoeren van duurzame antwoorden op sociale problemen. De stichting ontwerpt lesmateriaal en gebruikt hierbij ICT toepassingen.
 Waar actief in Afrika?
Kenia, Zuid-Afrika, Nigeria, Oeganda
 
Wie?
Ineke Aquarius
Emer Beamer
Hester Ezra
Hanja Holm

 
Webadres: www.butterfly-works.org 
 
Contact: info@butterfly-works.org
 
 
Achtergrond:
Dit artikel over Butterfly-Works verscheen in mei 2006 in onzeWereld.
Auteur: Marianne Wildschut.
 
Fotografie:
Fotoreportage van Emer Beamer over een door BW georganiseerde Workshop in Naapolosa in Kenia 

Sms"jes over aidspreventie

Voor de problemen in de wereld proberen Hester, Emer, Ineke en Hanja van Butterfly Works oplossingen te vinden via webdesign, sms-campagnes en interactieve computerprogramma"s. Met succes: veel landen zien wel iets in hun creatieve gebruik van nieuwe media.
Toen de vier vrouwen van Butterfly Works in 1999 bij geldschieters aanklopten met hun plan om internet in de sloppenwijken van Nairobi te introduceren, leverde hun dat opgetrokken wenkbrauwen op. 'Waarom zou je in godsnaam computers naar Afrika brengen?", kregen ze te horen. Dat ze ook nog eens van de kunstacademie kwamen, maakte hun initiatief voor de mensen uit het gangbare ontwikkelingswereldje helemaal onbegrijpelijk. Uiteindelijk hapte het Prins Clausfonds juist vanwege de culturele kant van hun plan toe.

Nu, zeven jaar later, staat Nairobits bekend als een succesvol samenwerkingsverband tussen ICT en ontwikkelingssamenwerking. Het initiatief om jongeren uit de sloppenwijken op te leiden tot webdesigner en hen te stimuleren om sites over hun eigen leven te maken, bleek baanbrekend en boekte bovendien klinkende resultaten. 'Vrijwel alle jongeren die afstuderen aan het Medialab, de stage waarmee de jongeren hun opleiding in Nairobi afronden, vinden een baan bij een multimediabedrijf", een kans die de meeste jongeren uit de sloppenwijk niet krijgen," zegt initiatiefneemster Emer Beamer (36). 'De oud-studenten zijn nog steeds zo blij met Nairobits dat zij als dank zelf cursussen geven en als mentor fungeren voor jongeren die hun eerste stappen op de arbeidsmarkt zetten", vult Ineke Aquarius (31) aan. 'Nairobits is daardoor in de loop der jaren veel wijdvertakter geworden en al na drie jaar overgegaan in Keniaanse handen."
 
Doe-spelletjes
We zitten in Club 11, een hotspot bovenin het voormalige TPG-postgebouw bij station Amsterdam-Centraal. Hester Ezra (35) is druk in de weer met een camera. 'Wie weet kunnen we met de opname van dit gesprek later nog iets leuks doen", legt ze uit. Haar aanpak is typerend voor hoe de dames denken en werken. Continu zijn ze op zoek naar aparte invalshoeken om sociale problemen op te lossen.
Vaak komen nieuwe media daarbij om de hoek kijken, maar dat is geen must. Zo kwam Beamer op het idee om een kinderboek met verhalen van kinderen uit India of Kenia hier op de markt te brengen, toen ze merkte dat haar dochtertje net zo lief een gewone tekening inkleurde als een Disney-kleurplaat. In het boek, dat volgend jaar uitkomt, staan behalve verhalen ook doe-spelletjes, zodat kinderen op een speelse manier kunnen leren over andere culturen. Zo kunnen de kinderen met glitters en stickers zelf een Indiase feestjurk knutselen. 'We mikken hiermee op een groot publiek; we willen niet alleen de kinderen van ouders die bijvoorbeeld donateur zijn van Novib bereiken."
Dit soort ideeën maakt hen anders, denkt het viertal. Aquarius: 'Wij durven te stoeien met nieuwe media en de commercie. Je kunt bijvoorbeeld in Afrika ook voorlichting geven over onderwerpen als aids en democratie, in samenwerking met commerciële partijen als telecombedrijven. Bijvoorbeeld door een sms-campagne."
 
Culturele interactie
Bijna alles draait bij Butterfly Works om uitwisseling en culturele interactie. In het door de Verenigde Naties bekroonde project The World Starts With Me, dat de vier vrouwen voor de World Population Foundation ontwikkelden, krijgen jongeren tussen 12 en 19 jaar in ontwikkelingslanden via een computerprogramma op speelse wijze seksuele voorlichting.
Rolmodellen Rose and David sturen de kinderen door de cd-rom en leren hen op een bewuste en verantwoorde manier omgaan met hun eigen seksualiteit. Al doende vergroten de scholieren en passant ook hun computervaardigheden.
Het computerprogramma werd oorspronkelijk ontworpen voor Oeganda, maar is inmiddels ook in tal van andere landen, waaronder Indonesië, ingevoerd zonder dat ingrijpende veranderingen in het programma moesten worden aangebracht. 'Deze manier spreekt jongeren kennelijk op een universele manier aan", zegt Aquarius. Beamer: 'Dat komt, denk ik, doordat "The World Starts With Me" op een interactieve manier is opgezet. Het ziet er fris uit en er wordt begrijpelijke taal in gebruikt. Zo maak je een onderwerp als het gebruik van condooms gemakkelijker bespreekbaar."
 
Met projecten als Nairobits en The World Starts With Me heeft Butterfly Works naam gemaakt. Steeds meer ontwikkelingsorganisaties weten hen nu ook te vinden als consultant. Toch voelen de Butterfly Works-dames zich nog altijd meer senang in het artistieke wereldje. Onlangs verhuisde het viertal naar een oud bankgebouw in de Amsterdamse Pijp waarin veel kunstenaars en fotografen kantoor houden. 'Er hangt een creatieve sfeer, dat werkt inspirerend", vertelt Ezra, die ook op de Design Academy in Eindhoven werkt. Ezra en Beamer hebben allebei de kunstacademie gevolgd, waar ze vooral leerden concepten te ontwikkelen en uit te voeren. Hun aanpak werd verrijkt met de meer academische aanpak van planologe Aquarius en organisatieantropologe Hanja Holm, die sinds kort bij Butterfly Works werkt. Beamer: 'De problemen die we willen oplossen, zijn een designprobleem.
Bij design moet je niet alleen denken aan het jasje waarin dingen zijn gestoken, maar vooral aan het achterliggende concept. Voordat een kunstenaar een tafel ontwerpt, denkt hij ook eerst na over vragen als: voor wie is het, welk probleem moet ik oplossen en welke sfeer moet het object uitstralen? Zo kijken wij ook naar onze projecten."
Butterfly Works-projecten beperken zich niet tot ontwikkelingslanden. Een opzet als 'Wapen jezelf met woorden" van Novib en Stichting Tegen Zinloos Geweld, waarbij Nederlandse jongeren op het internet stripverhalen kunnen maken en tegelijkertijd discussiëren over kwesties als geweld onder jongeren is daar een voorbeeld van. Ezra: 'We noemen onszelf geen ontwikkelingswerkers maar social innovators."