Stellenbosch is niet alleen een TV-serie die op dit moment op de zondagavonden bij de VPRO te zien is, het is ook een boek. Ik heb eerst de eerste aflevering op TV gezien, toen het boek gelezen, en nu kijk ik op TV verder.

De eerste aflevering heeft het beeld in mijn hoofd natuurlijk beïnvloed. Ik houd daar meestal niet zo van, ik vorm liever mijn eigen beelden, maar bij Stellenbosch ervaar ik het niet als probleem, daarvoor zijn boek en TV dicht genoeg bij elkaar. Dat is niet zo gek, het boek is het scenario voor de TV-film, en dat scenario wordt, op enkele details en uitweidingen na, trouw gevolgd.

Voor degenen die geen van beide kent: Stellenbosch heeft niet zo veel met die stad in Zuid-Afrika te maken, behalve dan dat er daar in de buurt een wijnboerderij ligt die in handen is van een Nederlandse familie. Om die familie draait het verhaal.

Het is een compleet familiedrama, met alle bijbehorende verwikkelingen: vroeger is er iets verschrikkelijks gebeurd, iets wat de drie generaties nog steeds achtervolgt. De familieleden staan zeer verschillend in het leven, en hebben het daardoor soms moeilijk met elkaar, terwijl ze daarnaast ook individueel van alles tegenkomen, variërend van heftige verliefdheden tot dementie en ongelukken.

Het is dus meer Dallas & Dynasty dan Afrikaans, zou je kunnen zeggen. Zuid-Afrika geeft de couleur locale. Het motief voor enkele gebeurtenissen wordt bovendien gevormd door de zuidafrikaanse politiek, waar broer en zus verschillend in staan, terwijl ze samen de boerderij besturen. Broer droomt van de productie van een topwijn; zus van het oprichten van een coöperatie met de zwarte arbeiders.

Het verhaal zou zich dus niet in een ander land hebben kunnen afspelen. Desalniettemin is het randje Afrika flinterdun: de hoofdrolspelers zijn blank en hartstikke Nederlands, en grote delen spelen zich af op het noordhollandse platteland.

Toch zijn film en boek wel de moeite waard. Want wat is er toch voor ergs gebeurd, vroeger, iets wat nog steeds de moderne verhoudingen bepaald? Gaandeweg onthullen boek en TV-serie dat raadsel, en dat blijft dus hartstikke spannend. Ik heb het boek dan ook ademloos uitgelezen. Op TV lijkt het me nu wat traag te gaan, maar dat komt natuurlijk doordat ik al weet hoe het zit.

En wat zou het, die traagheid? Paar mooie plaatjes van Afrika ertussendoor, en dan mag het best nog vier afleveringen duren totdat alles duidelijk is. En ik voorspel de TV-kijkers: de plot is bevredigend. Het 'klopt', zeg maar. Veel kijk- en/of leesplezier gewenst dus nog!

Boek: Epskamp, J. Stellenbosch, Anthos, 2007.