Afrika steeds minder corrupt


  1. Bas Vlugt - AfrikaNieuws
    Gisteren publiceerde Transparency International de 2007-editie van de wereldwijde corruptieranglijst. De organisatie heeft complimenten voor Afrika. Verschillende Afrikaanse landen hebben in vergelijking met de 2006-editie flinke vooruitgang geboekt.
    map
    Een aparte ranglijst voor Afrika, gecombineerd met economische indicatoren laten een interessant, doch niet eensluitend beeld zien. Het eerste dat opvalt is dat de landen die zoveel vooruitgang hebben geboekt ook vorig jaar al heel goed scoorden. De beste resultaten waren er voor Namibië, Seychellen, Zuid-Afrika en Swaziland.

    De beste score is net als vorig jaar voor Botswana op plek 38. Dat is een behoorlijk eind van Nederland af, op plaats 7, maar niet eens zover vanaf boevenstaat België, dat op plek 21 staat, mooi ingeklemd tussen de Verenigde Staten en Chili.

    De positie van Botswana krijgt nog meer betekenis door vast te stellen dat het land minder corrupt is dan EU-lidstaten Hongarije (39), Tsjechië (41) en Italië (41).

    Na Botswana komen Zuid-Afrika, Kaapverdië en Mauritius, alle minder corrupt dan EU-lid Griekenland. Namibië en de Seychellen kunnen zich erop beroepen minder corrupt te zijn dan EU-lid Polen (61), Tunesië blijft EU-lid Bulgarije (64) nog voor. Ghana is precies even corrupt als EU-lid Roemenië.
    Aan de andere kant van het spectrum de vijf meest corrupte landen van Afrika: Guinee, Congo-Kinshasa, Soedan, Tsjaad en Somalië. Gemeenschappelijk kenmerk is dat in al deze landen sprake van ernstige gewapende conflicten, zij het in Guinee in mindere mate. Somalië is met Birma ex-eaquo het meest corrupte land ter wereld.

    Corruptie versus rijkdom

    De cijfers laten een snoeihard omgekeerd verband zien tussen welvaart en corruptie. De lijst met de 16 minste corrupte Afrikaanse landen wordt gedomineerd door meest welvarende landen van Afrika. De 5 best scorende landen hadden in 2006 een gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking van 4420 dollar. De 5 slechtst scorende landen hadden een gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking van 396 dollar, dat is een factor 11.

    Als naar inkomen wordt gekeken dan zijn het met name Ghana en Senegal die opvallend goed scoren. Ghana wordt steeds vaker genoemd als een Afrikaans succesverhaal, met een krachtig groeiende economie en een redelijk functionerend bestuur. Ook Madagaskar en Tanzania halen als relatief arme Afrikaanse landen een goede score op corruptie.

    Het enige land dat een uitzondering is op de regel "welvarend betekent minder corrupt", is Equitoriaal Guinee. Dit ministaatje met een half miljoen inwoners heeft een inkomen per hoofd van de hoofd van de bevolking van 8250 dollar en scoort toch hoog op corruptie.

    De omkering van de regel: "arm betekent corrupt", gaat maar deels op. Op de lijst van meest corrupte landen in Afrika staan veel arme landen maar niet allemaal. Zo realiseren Niger (123) en Mali (118) relatief goede scores. In Mali is er ongetwijfeld een relatie met het democratiseringsproces in het land en wellicht ook met de hoge economische groei van de afgelopen jaren. In Mali steeg het inkomen per hoofd van de bevolking van 220 dollar in 2000 tot 440 dollar in 2006. Daarmee is het land inmiddels rijker dan bijvoorbeeld Zimbabwe.

    Blijft de vraag hoe de relatie tussen welvaart en corruptie te interpreteren. Betekent het dat corruptie afneemt als landen meer welvaart krijgen of krijgen landen welvaart omdat er weinig corruptie is?

    Corruptie versus economische groei

    Het beeld wordt er niet eenduidiger op als wordt gekeken naar de economische groei. De 16 minst corrupte landen van Afrika kenden in 2006 een gemiddelde economische groei van 4,4 procent. In de 16 meest corrupte landen was de economische groei 4,8 procent. Dat ondanks enorme negatieve economische groei in Zimbabwe en Equitoriaal Guinee. Als we die scores eruit halen dan kom je uit op een economische groei van maar liefst 6,3 procent.
    Het is moeilijk conclusies trekken maar het is toch niet al te gewaagd om te stellen dat deze cijfers op zijn minst de stelling "corruptie staat economische groei in de weg" niet ondersteunen.

    Corruptie versus olie

    Een stelling die wel door de cijfers wordt ondersteund is "olie betekent corruptie". Onder de 12 minst corrupte landen van Afrika bevindt zich geen enkele olieproducent. Gabon op plaats 13 is een misschien wat atypische score. Bij de 16 meest corrupte landen in Afrika 5 olieproducten, vooral de beroerde scores van Soedan en Tsjaad zijn evident. Equitoriaal Guinee is op basis van inkomen per hoofd van de bevolking dan misschien een uitzondering op de lijst van de meest corrupte landen in Afrika, op basis van het belang van olie voor de economie, klopt de score dan weer wel. Wat dat betreft is het interessant om te zien wat er met de goede scores van Ghana gaat gebeuren nu het land binnenkort olieproducent wordt.

    Zie hier een overzicht van de best en slechtst presenterende Afrikaanse landen waar de positie op de corruptieranglijst wordt vergeleken met het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking en de economische groei.

      CorruptieInk.p/hEcon.groei  CorruptieInk.p/hEcon.groei
     Botswana3859004,2% Angola147198014,6%
     Zuid-Afrika4353905,0% Nigeria1476405,9%
     Kaapverdië4921306,1% Guinee-B1471904,2%
     Mauritius5354503,5% Sierra-L1502407,1%
     Namibië5732304,6% Liberia1501407,8%
     Seychellen5786504,5% Zimbabwe150340*-4,8%
     Tunesië6129705,2% Ivoorkust1508704,1%
     Ghana695206,2% Congo-B150950*6,4%
     Senegal717503,3% Kenia1055805,7%
     Marokko7219007,3% C-Afrika1503603,5%
     Gabon8450001,2% Eq-Guinee1688250-4,9%
     Swaziland8424302,1% Guinee1684102,8%
     Lesotho8410302,8% Congo-Kin1681305,1%
     Madagaskar942804,9% Soedan17281013,0%
     Tanzania943505,9% Tsjaad1724801,3%
     Algerije9930303,0% Somalië179150**onbekend
              
     Gemiddeld 30634,4% Gemiddeld 9434,8%
              
     * Data 2005        
     ** Schatting        
              
     Bronnen: Transparency International en Wereldbank