10 redenen voor een rooskleurige Afrikaanse toekomst
Door Bas Vlugt. Naar aanleiding van mijn boek Transit heb ik, op uitnodiging van het Koninklijk Instituut voor de Tropen KIT in Amsterdam, op donderdag 15 mei een lezing gegeven over De toekomst van Afrika, in het kader van Amsterdam Wereldboekenstad
In de aankondiging van de lezing stond De toekomst van Afrika lijkt somberder dan ooit. Dat raakte bij mij een open zenuw en was het vertrekpunt van mijn lezing over de beeldvorming van Afrika.
Hier een passage met 10 redenen waarom ik denk dat de toekomst van Afrika juist rooskleuriger is dan ooit.
- 1. De factor tijd werkt in Afrikaans voordeel
Wie boeken leest over de ontwikkeling van Afrika, zoals die van Roel van der Veen, Toon van Eijk en William Esterly, ziet steeds weer benadrukt dat wij in Europa een aantal honderden jaren bezig zijn geweest met staatsvorming. In Afrika zijn ze nog maar net begonnen.
Hier en daar is het een puinhoop, hier en daar zijn er successen. Afrika heeft tijd nodig om zijn eigen moderne geschiedenis te schrijven.
Tijd ook om een eigen vorm van democratie te bouwen waarin plaats is voor de tribale cultuur die nu eenmaal is verankerd in de Afrikaanse genen.
- 2. De economische groei van Afrika op dit moment is fenomenaal en het einde is niet in zicht
De economische groei heeft in Afrika rond de millenniumwisseling een opmerkelijke sprong omhoog gemaakt. De economische groei in Sub-Sahara Afrika ligt nu al een aantal jaren boven de 6 procent, dat zijn de hoogste groeicijfers in 30 jaar tijd. Organisaties als Wereldbank en IMF verwachten dat deze groei de komende jaren zal aanhouden.
Bron: World Economic Outlook Database, April 2008, IMF
De economische groei is nu zo hoog, dat deze ruim boven de bevolkingsgroei van Afrika uitkomt. Dit betekent dat het inkomen per hoofd van de bevolking voor veel Afrikaanse landen nu substantieel aan het stijgen is.
Zo steeg het inkomen per hoofd van de bevolking in Botswana van ruim 900 dollar in 1985 tot bijna 9000 dollar in 2008.
Even ter vergelijking: Het inkomen per hoofd van de bevolking van EU-lidstaat Bulgarije was in datzelfde jaar 6500 dollar.
Bron: World Economic Outlook Database, April 2008, IMF
Maar misschien is het nog veel aansprekender om te kijken naar landen als Mali, Zambia en Tanzania. Het inkomen per hoofd van de bevolking in Mali steeg van 170 dollar in 1985 naar 550 dollar in 2008.
Bron: World Economic Outlook Database, April 2008, IMF
- 3. In de afgelopen jaren zijn grote geldstromen naar Afrika op gang gekomen
Er bestaan schattingen die zeggen dat op dit moment Afrikanen die - al dan niet legaal - buiten het continent verblijven, op jaarbasis een bedrag terug naar Afrika sturen dat twee maal zo hoog is als de totale ontwikkelingshulp die aan Afrika wordt gegeven. Dit geld komt ook nog eens voor de volle 100 procent terecht bij de mensen voor wie het is bedoeld.
De internationale beleggers hebben Afrika ontdekt. Afrikaanse beleggingsfondsen schieten op dit moment als paddenstoelen uit de grond. De rendementen die op de Afrikaanse aandelenbeurzen in 2007 werden behaald, waren ongekend. Nigeria: +73%, Mauritius: +54%, Egypte: +41%, Marokko: +24%, Botswana: +23%
De Afrikaanse diaspora die economisch en maatschappelijk succes heeft behaald in het Westen, is in toenemende mate geïnteresseerd om te investeren in Afrika. Zo is in Abuja, Nigeria, een speciaal centrum gebouwd om vanuit het Westen terugkerende Nigerianen te assisteren bij het doen van investeringen en het opbouwen van bedrijven in het moederland.
Er is een enorme investeringsinspanning op gang gekomen uit andere voormalige tweede en de derde wereldlanden, die willen profiteren van Afrikaanse economische groei, de Afrikaanse grondstoffen en - en dat is de meest recente ontwikkeling - ook van het Afrikaans agrarisch potentieel. China gaat hierin voorop maar ook landen als India, Rusland en Brazilië zijn in Afrika steeds actiever. Deze nieuwe economische zuid-zuid relaties zijn een interessante aanvulling op de bestaande noord-zuid relaties en versterken de positie van Afrika op het economisch wereldtoneel.
- 4. Infrastructuur en ICT
Op dit moment worden grote investeringen gedaan in het Afrikaans wegen en spoornet, maar ook in elektriciteitsvoorziening en de banksector.
Maar de meest opvallende ontwikkeling vindt plaats in de informatie- en communicatietechnologie, waarbij vooral de razendsnelle groei van internet en mobiele telefonie in Afrika in het oog springen. Het effect hiervan op de Afrikaanse economie is enorm.
Beide technologieën vergroten de toegang tot informatie. Ongecensureerde informatie wel te verstaan. En Afrikanen kunnen via het internet niet alleen vanuit de hele wereld informatie tot zich nemen, ze kunnen op hun beurt de hele wereld laten weten wat er in hun leven gebeurt en hoe ze over dingen denken.
Dat geeft transparantie aan economische, sociale en politieke processen in Afrika, wat een positieve invloed heeft op de nog prille Afrikaanse democratie.
- 5. Er vindt een verbreding van de Afrikaanse economie plaats
Naast de traditionele economische activiteiten als grondstofwinning en landbouwproductie zijn er tekenen dat er een verbreding van de economie mogelijk is. Toerisme wordt steeds belangrijker voor veel Afrikaanse landen. In Nigeria en Zuid-Afrika floreert de film- en reclame-industrie. Het organiseren van de WK Voetbal in Zuid-Afrika in 2010 - het grootste evenement dat ooit in Afrika plaatsvond - betekent niet alleen een grote economische stimulans voor geheel zuidelijk Afrika maar geeft Afrikanen ook de bevestiging dat ze tot grote dingen in staat zijn en meetellen in de wereld.
Ook op gebied van zakelijke dienstverlening gebeurt er in Afrika van alles. Onder meer op ICT gebied. In landen als Oeganda, Rwanda en Zuid-Afrika wordt actief ontwikkeld aan open source software. Bijna alle grote wereldwijde spelers in ICT hebben in Afrika projecten op dit gebied opgestart.
Ook outsourcing neemt een enorme vlucht. In landen als Kenia, Ghana en Zuid-Afrika worden call centers gebouwd waarvan grote Westerse bedrijven gebruik maken om hun klanten te bedienen. Ze verkiezen steeds vaker Afrika boven India en China. De tijdzone is gunstiger, het opleidingsniveau in Afrika is goed, het Engels dat in Afrika wordt gesproken is veel beter dan in Azië en misschien nog wel het belangrijkste: Afrikanen beschikken over uitstekende communicatieve vaardigheden.
- 6. De opkomst van sterke Afrikaanse leiders
Er is een groeiende groep van sterke Afrikaanse leiders. Mensen als Nelson Mandela, Kofi Annan en Mo Ibrahim zijn boegbeelden. Ook is iemand als Ellen Johnson- Sirleaf een welkome afwisseling voor Charles Taylor. Maar dit handje vol mensen valt in het niets bij de complete nieuwe generatie jonge Afrikaanse leiders die klaar staat om zich te manifesteren in de Afrikaanse politiek, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.
- 7. Steeds meer Afrikaanse burgeroorlogen worden beëindigd
We hebben het over opgeloste conflicten in Zuid-Soedan, Angola, Rwanda, Sierra Leone en Libera - in Noord-Oeganda wordt er hard aan gewerkt. Conflicten in Congo-Kinshasa, Oost-Tsjaad en West-Soedan lijken over hun hoogtepunt heen.
- 8. Afrika wordt een steeds belangrijker leverancier van grondstoffen
Afrika is rijk aan bodemschatten. De meeste aandacht gaat uit naar olie, maar ook goud, diamant, uranium, en koper zijn van groot belang.
De rij Afrikaanse landen die over olievoorraden blijken te beschikken wordt steeds langer. Alleen al in de afgelopen paar jaar zijn Guinee, Guinee-Bissau, Ghana, Mali, Kenia, Tanzania en Mozambique aan deze lijst toegevoegd.
De uitdaging is om niet alleen de grondstoffen te winnen maar ze ook te gaan verwerken tot halffabrikaten en eindproducten.
- 9. Hogere voedselprijzen zijn tegelijkertijd een bedreiging voor stedelijk Afrika als ook een enorme kans voor agrarisch Afrika
Ooit was Afrika de graanschuur van het Romeinse Rijk. De afgelopen decennia zijn er veel problemen geweest in de Afrikaanse agrarische sector. Maar hoge voedselprijzen wereldwijd, betere infrastructuur, betere agrarische technologie en beter functionerende markten zullen grote vooruitgang mogelijk maken. Temeer omdat een groot deel van het agrarisch potentieel van Afrika nog niet wordt benut.
- 10. Barack Obama wordt de volgende president van de Verenigde Staten
Soms krijg je als continent een stuk toekomst cadeau. Ziet u het al voor u? Barack Obama brengt zijn eerste bezoek aan Afrika. Daar staat de Air Force One op de luchthaven van Nairobi en verschijnt de machtigste man ter wereld, een zoon van Afrika, boven aan de trap. Wat een glorieus moment in de wereldgeschiedenis!
Klik hier om de complete lezing te lezen
Reacties
2 berichten
Lid sinds mei 2008
1 berichten
Lid sinds mei 2008Bas Vlugt
83 berichten
Lid sinds mei 2007
Haarlem
2 berichten
Lid sinds september 2011
