Recensie: Een bloemlezing van het Senegalese geluid

Michel Vink. Er zijn weinig landen in Afrika waar het muzikale landschap zo varieert als Senegal. En de muziekcultuur is in veilige handen bij Youssou N'Dour als muzikaal pionier en 's lands minister van cultuur.

Met Dakar als koloniale hoofdstad van Frans West-Afrika heeft de stad altijd een moderne en westerse uitstraling gehad. Het stond ooit zelfs bekend als het Parijs van Afrika. Voor de kust van de stad ligt echter een koloniale erfenis met een heel ander karakter. Voor miljoenen Afrikanen was het eiland Goree het laatste contact met hun moederland. Maar onbedoeld heeft deze misdadige slavenhandel het muzikale landschap van onze planeet voor altijd veranderd. Talloze genres zoals blues, soul, funk, reggae, salsa, son, samba en jazz zijn qua oorsprong terug te voeren op Afrika.

Intercontinentale kruisbestuiving
In de twintigste eeuw kwamen deze Amerikaanse stijlen terug over de Atlantische Oceaan en veranderde als zodanig de muziek van heel Afrika, maar met name Senegal. Op The Rough Guide To The Music Of Senegal hebben de samenstellers geprobeerd een bloemlezing te geven van het Senegalese geluid, dat zo herkenbaar is voor ons luisteraars en liefhebbers van Afrikaanse muziek. Men is daarin goed geslaagd en de samenstellers hebben gelukkig ook de pioniers in de collectie opgenomen. Een van de vroegste voorbeelden van deze intercontinentale kruisbestuiving is Orchestra Baobab, die de ritmes van de Wolof en Mandinga deed versmelten, aangelengd met een flinke dosis Cubaanse son. Later volgde Africando hun voorbeeld en bracht Wolof samen met Zuid-Amerikaanse salsa. Beide bands waren en zijn nog steeds bijzonder succesvol.

Youssou N'Dour
Slechts weinigen kenden de muzikale rijkdom van Senegal echter voordat Youssou N'Dour met zijn groep Etoile de Dakar het land drie decennia geleden definitief op de muzikale kaart zette met het herkenbare mbalax-geluid. N'Dour's ouders hadden gehoopt dat hij een respectabel beroep zou gaan uitoefenen als ambtenaar bijvoorbeeld, maar Youssou's muzikale ambities kregen natuurlijk de overhand. Zijn muziek zou voor altijd het muzikale landschap van Senegal veranderen. Hij roemt de overleden Laye Mboup van Orchestra Baobab als een van zijn grootste inspiratiebronnen: 'Hij was de eerste die muziek maakte die zich tussen traditionele Wolof en Cubaanse muziek bevond. Na Mboup waren er meer die het aarzelend aandurfden, maar wij besloten om het wat directer en agressiever aan te pakken. Er waren er die niet echt geloofden dat onze muziek zou kunnen concurreren met muziek uit het buitenland, maar we waren minder bang voor het combineren van elementen van onze eigen tradities in de moderne muziek. We waren minder terughoudend, assertiever en zelfverzekerder dan de anderen.'

Traditionele muziek
Veel van de traditionele muziek in West-Afrika wordt nog steeds gespeeld door griots. Baaba Maal echter, een van de bekendste Senegalezen naast N'Dour, werd niet geboren in een griot-familie en voor hem lag het maken van muziek dus minder voor de hand. Zijn muziek heeft zijn wortels in de traditionele muziek van de Fulani-dorpen in het noorden van Senegal. Bovendien vraagt hij met zijn muziek aandacht voor sociale problemen in Senegal. Maal: 'De muzikant is als een vogel: hij vliegt, ziet wat er gebeurt en brengt het nieuws aan de mensen'. De onderwerpen zijn recent en gaan over mensenrechten, de devaluatie van West-Afrikaanse CFA, toegang tot de gezondheidszorg, het belang van goed onderwijs en vrouwenrechten.

Senegal blijft zich op het kruispunt van diverse muziekstijlen bevinden. Terwijl Mansour Seck zich vooral tot doel heeft gesteld om te strijden voor het behoud van oude volksmuziek, deed aan de andere kant van het spectrum hiphop jaren geleden al zijn intrede in de Senegalese populaire muziek, waarvan Sister Fa een van de meest moderne voorbeelden is. En de muzikale toekomst van Senegal ziet er goed uit met Youssou N'Dour als nieuwe minister van Cultuur. We kunnen er zeker van zijn dat hij de cultuur zal beschermen. En al met al is hij toch nog geworden wat zijn ouders zo graag wilden.

Bestel The Rough Guide To Senegal online
Meer over Afrikaanse muziek en recensies op Mixite.nl

3 reacties op “Recensie: Een bloemlezing van het Senegalese geluid

  1. Ha Michel, leuke recensie! Paar historische details: Saint Louis was veel langer de koloniale hoofdstad van Frans West Afrika. Dakar kreeg die titel pas in 1902. Modern is het hier inderdaad altijd geweest – dat klopt en dat hoor je.

    Rondom Gorée is een mythe geconstrueerd die niet klopt. Miljoenen slaven doorvoeren had het piepkleine eilandje fysiek niet eens aangekund. Het is dan ook nooit de voornaamste doorvoerplek geweest. Dat was – opnieuw – Saint Louis.

    Warme groet!

    • Dank! Inderdaad, Saint Louis was er eerder. Behalve Goree waren er helaas nog vele andere slavenforten langs de hele West-Afrikaanse kust. Dank voor de nuancering.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>