Grondstoffen laten de kassa rinkelen in Afrika

Ed McKenna – IPS. Veel van de snelst groeiende landen in de wereld liggen in Afrika, het armste continent op de planeet. Maar het potentieel van de recentelijk ontdekte grondstoffen om een brede ontwikkeling op gang te brengen, blijft nog onderbenut.

‘Ik geloof dat Afrikaanse landen zich nog niet realiseren welke enorme natuurlijke rijkdom ze bezitten’, zegt David Doepel, voorzitter van de Africa Research Group van de Murch University in Australië. In de Oost-Afrikaanse landen Tanzania, Oeganda, Mozambique en Ethiopië werden onlangs voorraden gas en olie ontdekt.
In 2010 leverde Guinea meer dan 8 procent van de wereldwijde bauxietproductie. Zambia en de Democratische Republiek Congo zijn samen goed voor 6,7 procent van de wereldwijde koperproductie en Ghana en Mali leveren samen 5,8 procent van de wereldwijde goudproductie. Ethiopië is goed voor een zesde van alle tantaal in de wereld.

Nigeria
In oktober stelde de Wereldbank in een rapport dat de consistent hoge prijzen van grondstoffen en de sterke exportgroei laten zien dat Afrikaanse landen het economische belang van hun ongebruikte grondstoffen op waarde moeten schatten. Als de inkomsten uit de grondstoffen goed gebruikt worden, kunnen ze de economische activiteit op lange termijn aanzwengelen, banen creëren, armoede verminderen en de toegang tot het onderwijs en de gezondheidszorg verbeteren, zegt Doepel.
‘Het is van essentieel belang voor elk land dat rijk is aan grondstoffen om de maximale waarde eruit te halen over een langere periode. Dat betekent het maximaliseren van de winst en het minimaliseren van de negatieve gevolgen voor mens en milieu. Opportunisme en de urgentie om grondstoffen te winnen leiden niet altijd tot het maximaliseren van de waarde’, waarschuwt hij.
Landen zoals Nigeria halen niet het maximale uit hun olierijkdom, als gevolg van corruptie en kortzichtigheid en het najagen van snelle winst. Nigeria is de grootste exporteur van ruwe olie in Afrika. Het land verscheept meer dan 2 miljoen vaten olie per dag en heeft ook grote gasreserves. Uit een onderzoek in opdracht van het Nigeriaanse ministerie van Olie uit oktober blijkt dat gebrek aan transparantie de oliesector in het land in totaal 29 miljard dollar heeft gekost tussen 2002 en 2012.

Onervarenheid
Afrikaanse landen moeten behoedzaam te werk gaan in elk stadium van de exploitatie van hun nieuw ontdekte olievoorraden, zegt Alexandra Gillies van het Revenue Watch Institute, een non-profitorganisatie die effectief en transparant beheer van olie, gas en grondstoffen wil bevorderen.
‘Voor nieuwe Afrikaanse producenten kan het een uitdaging zijn een goede deal te sluiten. Ze hebben weinig ervaring met de oliesector, vergeleken met de oliebedrijven. Uit politieke overwegingen willen leiders vaak zo snel mogelijk beginnen met de productie, soms ten koste van betere langetermijnovereenkomsten.’
Volgens Gillies heeft Ghana veelbelovende stappen gezet met zijn jonge oliesector. ‘In Ghana zijn een burgerbeweging en een speciale commissie opgezet om de oliewinning te monitoren.’

Kennis
Landen met olie of andere grondstoffen hebben vaak de neiging daar zwaar op te leunen. Hun economische activiteit draait grotendeels om de winning en export van het betreffende product. Dat kan ontwikkeling in de weg zitten en maakt een land kwetsbaar voor prijsschommelingen, zegt Doepel. Nigeria bezit bijvoorbeeld 2,9 procent van de olie -en gasvoorraden in de wereld en haalt hier 90 procent van zijn exportinkomsten uit.
Winst maximaliseren door de olie te winnen en te exporteren zonder toegevoegde waarde, is een gevaarlijke kortetermijnbeleid, zegt Doepel. ‘Inclusieve ontwikkeling op lange termijn wordt daarmee belemmerd. Het potentieel om een plaatselijke industrie op te bouwen rondom de oliewinning, wordt zo niet benut.’
De winningsindustrie kan veel banen en nieuwe kennis opleveren, en het leven van veel gewone Afrikanen verbeteren, zegt Doepel. Van de kennis die nodig is voor de mijnbouwindustrie, kunnen ook andere sectoren profiteren. ‘Technici en civiel ingenieurs kunnen werken aan de aanleg van een mijn werken, maar ze kunnen ook ingezet worden bij waterzuivering of wegen en bruggen.’

Ethiopië
Er liggen veel kansen voor ondernemende Afrikanen om een rol te spelen in de ontwikkeling van hun land, zegt Francis Steven George, ceo van Innovation Africa, een organisatie die bedrijven en instituten adviseert over ondernemerschap en armoedebestrijding. ‘Burgers kunnen aan werk komen door de exploitatie van de grondstoffen of ze kunnen diensten verlenen aan de industrie. Overheden moet een klimaat creëren waarin dat gestimuleerd wordt. Bijvoorbeeld door te investeren in onderwijsprogramma’s die aansluiten bij de behoeften van de industrie en onder gunstige voorwaarden leningen te verstrekken.’
Ethiopië, waar onlangs onder meer grote voorraden goud, tantaal en olie werden ontdekt, halen inspiratie uit buurlanden zoals Botswana. Aan het begin van dit jaar eiste Botswana dat diamantbedrijf De Beers het sorteren van diamanten zou verplaatsen van Groot-Brittannië naar Botswana om zo ter plaatse toegevoegde waarde te creëren.
De Ethiopische regering noemt dat een goed voorbeeld van hoe mijnbouw een land iets kan opleveren. ‘We willen dat ons land in de breedste zin profiteert van de grondstoffen. Ontwikkeling moet er zijn voor iedereen, niet voor een paar mensen’, zegt de Ethiopische minister van Mijnen, Tolesa Shagi.
Het Britse bedrijf Nyota Minerals is het eerste buitenlandse bedrijf dat een vergunning krijgt om in de komende maanden te beginnen met de winning van goud in West-Ethiopië. Ethiopië is van plan zich aan te sluiten bij Publish What You Pay, een internationaal initiatief waar al zeventig landen aan meedoen. Publish What You Pay wil transparantie in de mijnbouw bevorderen.

Eén reactie op “Grondstoffen laten de kassa rinkelen in Afrika

  1. Het zou echt waar zijn dat Mali bovenop een gigantische gasbel zit. Hij bevindt zich nabij het dorp Bourakèbougou in de regio Kita. De bel zou zo groot zijn dat heel West Afrika gedurende een groot aantal jaren van electriciteit kan worden voorzien. Slochteren in Mali!
    Er is tot nu toe weinig ruchtbaarheid aan gegeven, het komt misschien ook door de immense problemen in Mali. En of het echt waar is weet ik niet, ik heb het nieuws uit de Malinese pers. Er wordt in de buurt van Bourakèbougou op kleine schaal voorlopig wel gas gewonnen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>